Pomysły na jesienną wycieczkę transgranicznym autobusem z Zakopanego: skansen w Zubercu, Jaskinia Brestovska i Franciszkowa Huta

Za oknem leje, przed nami coraz chłodniejsze i coraz bardziej deszczowe dni. Jesień i zbliżająca się zima to jednak wcale nie powód, by rezygnować z jednodniowych wycieczek na Słowację – tym bardziej, że po wielu latach starań społeczników, od roku kursuje samorządowy autobus transgraniczny uruchomiony przez wicemarszałka Małopolski Łukasza Smółkę. Do końca października są jeszcze otwarte wszystkie słowackie szlaki tatrzańskie, jednak nie oszukujmy się – dla wielu osób to już nie jest czas na górskie wycieczki, zwłaszcza podczas deszczu. Gdzie zatem wybrać się w deszczowy listopadowy dzień lub gdy w grudniu sypnie śniegiem, ale jeszcze nie na tyle, by jeździć na nartach? Takie możliwości daje Zuberec, a także pobliski, mało znany Polakom Podbiel.




Skasen w Zubercu – jedna z największych atrakcji słowackiej Orawy

Skansen oraz sąsiednia Jaskinia Brestovska znajdują się 3,8 km od centrum Zuberca, na drodze łączącej Zuberec ze Zverovką i parkingiem Rohacze-Spalena. Pod samym skansenem (i wejściem do jaskini) znajduje się przystanek autobusowy Zuberec Brestova Skanzen. Dojedziemy tam marszałkowskim autobusem transgranicznym Eurolinia Tatry (rozkład i cennik na stronie www.eurolinia.pl). Autobus odjeżdża z Bukowiny Tatrzańskiej o godzinie 8:34, z Poronina o 8:51, z zakopiańskiego dworca o 9:03 (stanowisko 9, uwaga, na dworcu mogą wam powiedzieć że autobus nie jeździ, na tabliczce przystankowej jest oznaczony jako jedynie kurs do Chochołowa – to nieprawda), z centrum Kościeliska o 9:15, a z Chochołowa o 9:38. Pod skansen przyjeżdżamy o godzinie 10:33. Powrót do Polski z tego przystanku o godzinie 16:12, mamy więc ponad 5 godzin na zwiedzanie. Jeżeli chcemy przy tej okazji zwiedzić też Franciszkową Hutę w Podbielu, autobus powrotny z tej miejscowości mamy o godzinie 15:35.

Muzeum Wsi Orawskiej (taka jest oficjalna nazwa skansenu w Zubercu) powstało w latach 1967-1975. Wcześniej w tym miejscu nie stał żaden dom, był tu las i polana śródleśna. Większość obiektów była odkupiona od właścicieli, rozebrana i na nowo poskładana w muzeum. Kolejne domy były już wybudowane jako wierne kopie oryginalnych obiektów.

W skansenie znajdują się obiekty z całej Orawy, co pozwala dobrze poznać jej specyfikę. Należy przy tym zaznaczyć, że słowacka Orawa jest bardzo zróżnicowana i składa się z kilku subregionów, z własną specyfiką, dialektem, kulturą i odmienną architekturą. Region dzieli się na trzy zasadnicze części: Górna Orawa (ta najbliżej Zakopanego, Kościeliska i Chochołowa) ze „stolicą” w Twardoszynie, Dolna Orawa której głównym ośrodkiem jest Dolny Kubin (będący zarazem „stolicą” całej Orawy) oraz Biała Orawa z „siedzibą” w Namestovie – to subregion położony pomiędzy Babią Górą i Pilskiem a masywem Małej Fatry.

Skansen jest podzielony na kilka części: Dolnoorawski Rynek, Zamagurska Ulica, Góralskie Łazy, Kościół z cmentarzem oraz Młynisko. Tak jak w prawdziwej wsi można tu zwiedzić budynki mieszkalne i użytkowe (domy, posiadłości, komory, sienniki, szałasy, szkołę, młyn, budynki gospodarcze). Można też wejść do nich do środka i zobaczyć wystrój dawnej wiejskiej sypialni, kuchni, plebani, klasy szkolnej czy mieszkania nauczycielskiego. Uroku skansenowi dodaje jego naturalne położenie – na leśnej polanie pośród gór. Z całością bardzo fajnie komponuje się autentyczny górski potok Studená, przepływający przez środek skansenu, z którego odprowadzona jest młynówka zasilająca koło młyńskie. Nad skansenem dominuje drewniany kościół św. Elżbiety z Zábreža.

Zuberecki skansen jest bardzo dobrym miejscem na wycieczkę z dziećmi. Najmłodszym (i nie tylko) z pewnością spodobają mieszkające w skansenie zwierzęta: kozy, owce, gęsi. Doświadczenie pokazuje, że dzieci są wizytą w skansenie zachwycone i chętnie chcą tu wracać.

Skansen jest otwarty przez cały rok. Od października do maja w godzinach 8:00 – 15:30 (do tej godziny wpuszczają), w czerwcu i wrześniu od 8:00 do 17:00, a w wakacje od 8:00 do 18:00. Między 12:30 a 13:00 kasa jest zamknięta – jest przerwa. Bilet kosztuje 4 euro, a więc całkiem niedrogo. Na terenie skansenu można przebywać ile się chce, jest tu też kawiarnia (w młynie) i sklep z pamiątkami. Na spokojne zwiedzenie wszystkich obiektów, nie spiesząc się, potrzeba ok. półtorej godziny. Skansen jest filią Muzeum Orawskiego, do którego należy również kilka innych obiektów wartych odwiedzenia – m. in. Zamek Orawski i Orawska Kolejka Leśna. Strona internetowa muzeum to: www.muzeum.sk/muzeum-oravskej-dediny-zuberec-brestova.html

Jaskinia Brestovska

Niemal wszyscy znamy Jaskinię Bielską (Belianska jaskyňa) na drugim końcu Tatr, która do niedawna była jedyną udostępnioną turystycznie jaskinią w Tatrach Słowackich (nie licząc Tatr Niżnych, które są osobnym pasmem górskim). Jaskinia Brestovska została udostępniona do zwiedzania w roku 2016, jednak ten fakt umknął uwadze polskich turystów (w tym mieszkańców Podhala), którzy nadal raczej nie kojarzą tej atrakcji. Warto się pospieszyć, bo jaskinia jest otwarta tylko do końca października (a następnie dopiero na wiosnę). Ale uwaga – w październiku godziny otwarcia są dość umowne i jeżeli chcemy zwiedzić jaskinię, musimy się wcześniej skontaktować z obsługą (mailowo lub telefonicznie, można po polsku) i musimy mieć przynajmniej kilka osób. Kontakt: brestovskaj@ssj.sk lub tel. +421 911 062 363. Bilet wstępu kosztuje 8 euro.

Jaskinia Brestovska
Jaskinia Brestovska

Jaskinia znajduje się po drugiej stronie ulicy niż skansen, tuż za parkingiem. Jeżeli chcemy do niej wejść, musimy udać się do kasy, którą trudno jest nie zauważyć – znajduje się na parkingu tuż przy drodze, przed amfiteatrem. Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem w 2 – 15 osobowych grupach, po wcześniejszej rejestracji.

Tuż obok, jakieś 50 metrów stąd, znajduje się kolejna, tym razem bezpłatna atrakcja – jest nią Brestowskie Wywierzysko. Mianem wywierzyska określa się bardzo duże źródło – takie, z którego wypływa od razu spory potok. To jedno z najciekawszych zjawisk przyrodniczych, które zawsze warto zobaczyć. Innym znanym wywierzyskiem tatrzańskim jest wywierzysko w Dolinie Olczyskiej koło Zakopanego.

Wywierzysko Brestowskie
Wywierzysko Brestowskie

Pieszo do Zuberca i na autobus do Podbiela

Gdy już zwiedziliśmy skansen, jaskinię i wywierzysko, pora abyśmy udali się do centrum wsi, gdyż w tej okolicy już nic więcej nie ma – chyba że chcemy posiedzieć w restauracji przy skansenie (o ile jest otwarta), ale restauracje, bary i inne lokale są też w samym Zubercu. Do centrum wsi idziemy pieszo, szutrowym chodnikiem wzdłuż głównej drogi. Zajmuje nam to 40 minut i jesteśmy przy głównym skrzyżowaniu, tuż przy zubereckim kościele.

Kościół w Zubercu – to tu jest centrum wsi i przystanek do Podbiela
Drevenica pri kostole – zabytkowy drewniany dom w Zubercu, typowy dla tej wsi. Takich zabytkowych domów jest tu więcej

Zuberec to największa i najbardziej tętniąca życiem (również poza sezonem) wieś turystyczna w rejonie słowackich Tatr Zachodnich. Poza bardzo ładnym zabytkowym kościołem i kilkoma drewnianymi chałupami nie ma tu jakichś szczególnych zabytków do zwiedzania, ale ogólnie wieś robi sympatyczne wrażenie. Jest tu bardzo dużo lokali gastronomicznych, czynnych również poza sezonem, więc spokojnie jest gdzie iść na obiad, kawę, kofolę lub piwo. Jest też kilka sklepów. Największy popularnej, sympatycznej, dobrze zaopatrzonej i niedrogiej sieci COOP Jednota (czyli takie słowackie Społem) znajduje się ok. 300 metrów od kościoła, wzdłuż głównej drogi (Hlavna), przy czym jest czynny do 18:00. Tuż przy skrzyżowaniu znajduje się mniejszy, prywatny, również samoobsługowy sklep, czynny do godziny 20:00.

Franciszkowa Huta i wozy bojowe

Możemy zatem zrobić zakupy w słowackim sklepie, a resztę czasu spędzić w lokalu, w oczekiwaniu na autobus do Polski. Jeżeli jednak do odjazdu autobusu mamy co najmniej dwie godziny, warto wybrać się do Podbiela i zwiedzić Franciszkową Hutę. Dojedziemy tam lokalnym autobusem Ariiva Liorbus. Przystanek znajduje się tuż pod kościołem, a rozkład jazdy sprawdzimy tradycyjnie na stronie www.cp.sk (Zuberec,,pri kostole -> Podbiel, Pila).

Słowacka wyszukiwarka połączeń

Odległość do Podbiela to tylko 11 km, autobus jedzie kilkanaście do 21 minut, połączenia są dość często, np. o 13:00, 13:10, 13:53. Bilet kosztuje 1,15 eur. UWAGA! Przystanek „Podbiel, Pila” znajduje się „pośrodku niczego, trzeba wyraźnie powiedzieć kierowcy, że chodzi o Franciszkową Hutę, gdyż z reguły na tym przystanku nikt nie wsiada ani nie wysiada. Autobus powrotny Eurolinii do Zakopanego mamy tąd o 15:37, z centrum Podbiela kilka minut wcześniej.

Franciszkowa Huta to jeden z fajniejszych i najbardziej intrygujących zabytków techniki nie tylko na Orawie, ale w ogóle w okolicy Małopolski. Położona „pośrodku niczego”, na łące niedaleko drogi, robi niesamowite wrażenie. Klimaty trochę jak na ruinach zamku w Tenczynku, albo jak na rzymskich ruinach dawnego Carnuntum niedaleko austriackiego Hainburga koło Bratysławy. Zresztą, zobaczcie sami na poniższych zdjęciach:

We Franciszkowej Hucie spędzimy około 20 minut, chociaż w cieplejsze dni jest to dobre miejsce na piknik. Do autobusu powrotnego mamy jeszcze godzinę lub więcej. Co dalej?

Idziemy na drogę i podążamy nią w stronę wsi Podbiel, do której dojdziemy po kilkunastu minutach (tam też znajduje się kolejny przystanek z którego możemy wrócić do Polski). Po drodze, po lewej stronie, czeka nas kolejna, tym razem bardzo nieoczywista atrakcja – wozy bojowe, które można sobie wypożyczyć i nimi pojeździć po okolicy. Albo po prostu obejrzeć z zewnątrz, wejść na nie,i zrobić sobie z nimi zdjęcie.

Wieś Podbiel zaczyna się kilkaset metrów stąd. Tam też znajduje się przystanek Eurolinii. Zdążymy jeszcze pospacerować po okolicy, obejrzeć typową dla tej wsi drewnianą architekturę, wejść do sklepu. Wracamy bezpośrednim autobusem do Zakopanego (lub Bukowiny, Poronina, Kościeliska, Chochołowa) po dniu pełnym wrażeń i ciekawej (a zarazem niedrogiej) wycieczce, którą z powodzeniem możemy zaplanować na deszczowe listopadowe dni lub grudniową pluchę.

Jakub Łoginow




Spodobał Ci się artykuł i nie chcesz przegapić kolejnych? Zapisz się na nasz newsletter!



 
 
Wpisz swój adres e-mail.

Będziesz otrzymywał nasz newsletter.
adres e-mail
Miasto

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *